Hoe vaak zijn we niet over deze N361 richting Lauwersmeer gereden? Maar als Henk van der Molen en ik even na Wehe-den-Hoorn afslaan, naar de boerderij Marneheem aan de Dijkstilsterweg 5, zijn we direct de weg kwijt. Eddy van Wijk (1965) heeft vanaf zijn boerderij ons gedwaal al gespot en na drie andere heerden bekeken te hebben, vinden we de smalle weg terug. Het is fris en winderige, begin april. Eddy komt ons over zijn betonnen erf waar tientallen zakken pootaardappelen hangen, direct tegenmoet. De pootaardappelen beginnen bij de stijgende temperatuur in het voorjaar te ontspruiten en de buitenlucht maken de kiemen sterker. Eddy vertelt dat hij ze hierdoor twee weken eerder in de grond kan stoppen.
Marneheem ligt op ideale akkerbouwgrond, 38 hectare lichte zavel (klei en zand), en de boer heeft ook nog 12 hectare zwaardere grond bij Warfhuizen waar de ouderlijke boerderij stond. Hij kwam als zesjarige vanuit Utrecht naar het noorden. Een vriendelijke, open man die ons ruim twee uur de tijd geeft om van alles over zijn boerderij te vragen.
Eddy van Wijk in gesprek met Henk van der Molen
Zijn akkers grenzen aan Edzemaheerd van Anita Jongman, dochter Agnes en Agnes’ man, Klaas Jan Mulder. Eddy heeft zeven jaar lang met Anita een gezamenlijk melkveebedrijf gehad. Maar de onvermijdelijke keuze drong zich op: om te kunnen overleven moest de boerderij verder groeien, maar wat levert dat voor kwaliteit van werk op? Ze molken al drie keer op een dag en met meer koeien wordt het werk niet gevarieerder. Anita vertelde ons een jaar geleden dat ze het zat was om de problemen van ziek vee steeds te moeten oplossen met antibiotica. En Eddy’s hart lag, van kinds af aan, meer bij akkerbouw. Het roer wordt drastisch omgegooid. In 2009 schakelen ze over op biologisch werken en wat later begint Eddy zijn eigen akkerbouwbedrijf.
Hij teelt o.a. vijf verschillende aardappelrassen. De keuze voor de rassen wordt gemaakt door Agrico, de coöperatie waarvan hij lid is en die ieder jaar zo goed mogelijk probeert te schatten waar de oogst het beste verkocht kan worden. En daarover afspraken maakt met de leden. In 2025 was de opbrengst zo fantastisch goed dat er aardappels over zijn gebleven. Die restante gaan tenslotte naar de veevoederbedrijven. Het verlies wordt door de coöperatieleden gezamenlijk gedeeld.
Als Eddy gemiddeld €0.30 cent per kilo voor zijn aardappelen krijgt dan is de oogst kostendekkend. Een gangbare aardappelboer moet het doen met €0.20 per kilo. Hoe kan het dat in de winkels het prijsverschil tussen gangbaar en biologisch zo oploopt tot een meerprijs van €1.00 per kilo? Volgens Eddy maken supermarkten een simpele rekensom: als een bio-aardappel minder verkocht wordt, gaat de verkoopprijs omhoog om toch voldoende bruto winst te maken. Er is een simpele oplossing, zegt hij, vervang de gangbare aardappels een-op-een voor de biokwaliteit. Door de extra verkoop kan de prijs dan ook omlaag. Maar welke winkel durft dat aan? Supermarkten zweren al sinds jaar en dag dat ze goede kwaliteit leveren tegen de laagste prijs.
We praten met Eddy door over het verschil tussen gangbare en biologische aardappelteelt, over waarom hij geen sperziebonen meer kan verbouwen, over de afname in biodiversiteit in het landschap, over de meestal goede verhouding met zijn gangbare buurboeren, over lokale afzet en over de toekomst van Marneheem. Wat dit laatste betreft is hij er niet gerust op. Hij wijst op twee dozen die in het klantoortje staan. Daar zit het uienzaad in dat hij binnenkort inzaait. De zaden zijn in drie jaar tijd 25% duurder geworden. Komen we ook niet weer in een rat race terecht waarbij de boerderij gedwongen wordt om te groeien om alle kosten op te kunnen brengen? zo vraagt hij zich af. Kan het bedrijf dan wel biologisch blijven telen?
Even daarvoor vertelde hij dat er een initiatief was van de Milieufederatie om alle friet in het Euroborgstadion van zijn bio-aardappels te maken. Het project kwam niet van de grond. Ik vraag Eddy of het niet een oplossing van alle problemen zou zijn als hij op het erf een cafetaria begint: ‘Friet van Ed”? Hij denkt er nog even over na……
