Het thema sijpelt wat door bij het grotere nieuws over de blokkade van de Straat van Hermuz: ook de aanvoer van kunstmest is afgeknepen waardoor de prijs van kunstmest sterk stijgt en voor veel armere boeren onbetaalbaar wordt. Nieuwe Oogst, het mediaplatform van de land- en tuinbouworganisaties, meldt een stijging van 47% van een stikstofhoudende kunstmestingrediënt.
De discussie over de voor- en nadelen van kunstmest wordt zelden gevoerd, ook niet binnen de kring van biologische boeren, handelaren, winkeliers en consumenten. Biologische boeren gebruiken geen kunstmest maar organische mest. Wat de veeboeren teveel hebben kunnen ze gemakkelijk verkopen aan hun akker- en tuinbouwbouwcollega’s. Er is geen overschot want biologische veeboeren werken met een lange weidegang en weinig vee in de weides
Er zijn twee belangrijke voordelen van het gebruik van mest: de mest bevat naast de ‘grote’ mineralen stikstof, fosfaat en kalium veel sporenelementen (zink, magnesium, koper, magnesium etc.) die belangrijk zijn in de groei en gezondheid van een gewas, en via de oogst, voor de mens. En in stalmest zit altijd organisch materiaal (veelal stro) en alle boeren hebben graag een hoog gehalte aan organische materiaal in de bodem, bijvoorbeeld omdat het wormen voedt. De bouwvakkers van een gezonde grond. ‘Mest is het zwarte goud’ zei collega akkerbouwer Hero Havenga onlangs.
Kunstmest gaat meestal over de toevoeging van stikstof, fosfaat of kalium. Zeker, er zijn honderden kunstmestproducten, maar deze drie stoffen spelen in de bemestingsadviezen de hoofdrol.
Om kunstmest te maken is veel energie nodig, ongeveer 1 kuub aardgas per twee à drie kilo kunstmest (aldus wat ge-google). Nederland is de belangrijkste producent van kunstmest in Europa. De productie is 5.8 miljard kilo per jaar. Dus, er wordt 2 à 3 miljard kuub gas gebruikt! Het handjevol kunstmestfabrieken dat we in Nederland hebben, behoren tot de top aardgasverbruikers. We verbruiken met zijn allen ± 30 miljard kuub per jaar in Nederland.
Bij de productie van aardgas en het verbranden ervan komt veel CO2 vrij. En dat broeikasgas moet juist naar beneden. Bovendien zijn de voorraden gas niet eindeloos en zou er voor ons nageslacht een reserve over moeten blijven. Voor de productie van fosfaat en kalium gelden soortgelijke nadelen. De productie is vervuilend, vindt gedeeltelijk plaats in politieke gevoelige gebieden (Rusland, Marokko) en de voorraden zijn niet eindeloos. En nu blijkt, een en andermaal, dat het transport van aardgas en kunstmest heel kwetsbaar is voor politieke turbulentie en machtspolitiek.
Er wordt in Nederland jaarlijks ± 75 miljard kilo dierlijke mest geproduceerd. De gangbare boeren hebben een overschot van 25 miljard kilo. Eén en één is twee: verminder het kunstmestgebruik en integreer meer dierlijke mest in de akkerbouw en tuinbouw. Wat biologische boeren al doen. Dan daalt ook de overbemesting van het landschap en de CO2-uitstoot vermindert. Het systeem wordt bovendien door deze kringloop veel robuuster.
PS Chernozem, de Zwarte aarde in Ukraine, is een donkere bodemsoort met een hoog humusgehalte (tot 15%). Het is zeer vruchtbaar en heeft van nature nauwelijks kunstmest nodig.
